EN TR

صنایع دستی

صنایع دستی منطقه آزاد ماکو

    صنایع دستی مجموعه ای از هنر- صنعت ها است که به طور عمده با استفاده از مواد اولیه طبیعی و بومی به کمک دست و ابزار ساخته می شود. معمولاً این کلمه به روشهای سنتی ساختن کالاها اطلاق می‌گردد. این دست ساخته ها متاثر از سابقه تاریخی، ویژگی های فرهنگی، ویژگی های جغرافیایی، مکان تولید، عادات اجتماعی، باورهای سنتی، معیارهای زیبایی شناسی بومی و ملی و نیز ذوق هنری و خلاقیت فردی سازنده اثر است. چنین چیزهایی اغلب از لحاظ فرهنگی فوق‌العاده هستند و موارد استفاده آنها بیش از یک تزئین ساده‌است. صنایع دستی منطقه آزاد ماکو، در کنار جاذبه های گردشگری آن نظر همه مسافران و گردشگران را به خود جلب می کنند و ما قصد داریم در این بخش شما را با این آثار زیبا آشنا کنیم. صنایع دستی منطقه آزاد ماکو تنوع و جلوه ی بی نظیری دارد به این علت که آمیخته ای از هنر و تجربه ی مردمان این منطقه هستند.

 

  1. حصیر

حصيربافي بي گمان يکي از قديمي‌ترين صنايع دستي و شايد کهن‌ترين آنها باشد. حصیر به معنی بافت رشته های حاصل از الیاف گیاهی معمولا برگ نی به کمک دست و ابزار ساده دستی است که طی آن محصولات مختلفی مانند زیر انداز، سفره حصیری، انواع سبد و غیره تولید می شود. ساخت حصیر با دست بسته  به نوع مواد خام در دسترس با یکدیگر متفاوت است در منطقه آزاد ماکو معمولا از برگ های تازه نی برای تولید حصیر استفاده می شود. چیغ بافی نیز در زیرمجموعه حصیربافی قرار می‌گیرد با این تفاوت که در روند بافت علاوه بر الیاف گیاهی از نخ پشمی رنگ شده نیز برای ایجاد نقش و طرح‌های سنتی استفاده می‌گردد. مهارت و فن حصیر بافی در روستای عشق آباد پلدشت مورخ 5/10/91 به شماره 388 در فهرست آثار ملی میراث معنوی به ثبت رسیده است.

 

  1. گلیم

گلیم یکی از انواع صنایع دستی زیراندازی و پوششی و از هنرهای دستی مردمان منطقه آزاد ماکو است. گلیم پوششی بسیار ساده و ابتدایی از فرش است که در بافت آن از گره استفاده نمی شود. که به آن گلیم ساده یا دورو گفته و برای بافت آنها از روش پود گذاری استفاده می شود. این گلیم ها ضخامت کمتری در مقایسه با انواع دیگر دارند طرح و نقش دوروی گلیم یکسان است و در نهایت از دو سمت آن (پشت و رو) می توان استفاده کرد. گلیم به شکل سنتی‌ اش، معمولاً برای پوشاندن زمین، دیوار و یا رواندازی برای حیوانات باربر استفاده می‌شود ولی امروزه به عنوان یک پوشش مدرن برای خانه‌های شهری نیز خریداری می‌شود. مهم ترین نواحی بافت گلیم روستاهای منطقه آزاد ماکو می باشد که به سبب طرح و رنگ آن از امتیازات ویژه ای برخوردار است.

 

  1. تراش سنگهای قیمتی و نیمه قیمتی

Image result for ‫تراش سنگهای قیمتی‬‎

تراش دادن سنگهای قیمتی و نیمه قیمتی با ابزار و وسایل مخصوص برای استفاده در زیور الات، ظروف زینتی و اشیاء تزئینی متفاوت دیگر یکی از رشته های صنایع دستی است. سنگها به صورت خام (به اصطلاح هنرمندان این رشته زنده) از معادن تهیه شده و پس از درنظرگرفتن الگو یا طرح پیش بینی شده تراش می خورد. تراش آن ها با یک دستگاه تراش برقی انجام می گیرد. پس از دادن فرم مورد نظر به سنگ آن را پولیش (براق) نموده و در زیور الاتی همچون انگشتر، گردنبند، دستبند و گشواره جای می دهند. تحقیقاتی در مورد خواص درمانی سنگها نیز صورت گرفته که خود باعث رونق این هنر می گردد.

 

  1. فرش دست بافت

Image result for ‫فرش دستباف ماکو‬‎

منطقه آزاد ماکو به عنوان بخشی کهن و تاریخی از سرزمین ایران از دیرباز دارای رشته های گوناگون و متنوع صنایع دستی بوده است. یکی از مهم ترین صنایع دستی منطقه آزاد ماکو می توان به قالی و فرش دست بافت این منطقه اشاره کرد که با توجه به قدمت آن جایگاه ویژه ای در میان فرش های دست بافت تولید شده دارد.

 

  1. تذهیب و نگارگری

Image result for ‫تذهیب و نگارگری‬‎

از رشته های صنایع دستی که جز صنایع دستی مستظرفه می باشد تذهیب و نگارگری می باشد، هنر تذهیب عبارت است از طراحی نقوش اسلیمی و خیالی بر روی اوراق کتابت و نگارگری و یا حواشی قرآن و کتاب های نفیس، نقوش با استفاده از قلم مو و رنگهای گیاهی و معدنی به صورت بسیار ظریف کار می شود. نگارگری نیز مانند تذهیب با استفاده از قلم مو و رنگهای گیاهی و معدنی و به همان ظرافت کاری می شود با این تفاوت که موضوعات آن بیشتر تصاویر و مناظر طبیعی می باشد که آن طور که هنرمند می خواهد کشیده می شود.

 

  1. رودوزیهای الحاقی

یکی از دوخت های تزئینی و از هنرهای اصیل ایران است. این هنرهای اصیل در ایتدای ظهور تمامی موادی از جنس طلا و نقره بوده اما در طول زمان به دلیل گران بودن آن جنس مواد اولیه عوض شده و امروزه از مواد مصنوعی ساخته می شود. در گذشته این دوخت برای تزئین لباس، پرده های مجلل تالارها، روتخت خوابی و غیره استفاده می شد. اما امروزه برای وسایل مثل رومیزی، روتختی، سجاده، جا نماز، جلد قرآن و روکش جعبه دستمال کاغذی و تابلو به کار می رود. از رشته های مختلف رودوزی های سنتی می توان به سرمه دوزی، پولک دوزی و چهل تکه دوزی و غیره اشاره کرد.

 

  1. سفال و سرامیک

Image result for ‫سفال و سرامیک‬‎

سفال در واقع نخستین محصول هنری و صنعتی مردمان اولیه و حاصل نیاز و شعور آدمی در به کار گیری عوامل طبیعت است و از آنجا که مواد اولیه آن شامل: خاک، آب و آتش در سرزمین های محل سکونت بشر یافت می شده است، سفالگری هنری همگانی بوده که نه تنها سلیقه ابداع کننده، بلکه نشانه های معینی از زندگی اجتماعی و دوره زندگی و ویژگی های مادی و معنوی تولید کننده آن را به ما نشان می دهد.

 

  1. منبت چوب

Image result for ‫منبت چوب‬‎

منبت هنر کندن نقوش مختلف روی چوب است. در منطقه ی آذربایجان غربی هیچ کس به درستی نمی داند که هنر منبت چوب از چه زمانی شکل گرفته و برای رسیدن به حد تکامل فعلی چه مراحلی را پیموده است، اما آنچه مسلم است تاریخ منبت کاری این منطقه بالطبع جدا از تاریخ مصرف چوب نیست. معمولا منبت کاران انواع مختلف چوب هایی را که دارای سطح صاف و مناسب هستند مانند: چوب گردو، گلابی، سنجد، توت و ممرز و افرا را برای تزئینات داخلی استفاده می کنند و این به علت وفور همین چوب ها در این منطقه می باشد و مهمتر از آن استفاده از چوب گردو به دلیل کیفیت بالای آن (قابلیت اره شدن، رنده شدن و پرداخت لاک پذیری و غیره) می باشد. مهمترین محصول نهایی در منبت منطقه انواع دستی و پشتی مبل، تابلوهای تزئینی و ... می باشد.

 

  1. ساز سازی

Image result for ‫سازسازی‬‎

ساخت آلات موسیقی با توجه به اینکه اغلب سازندگان آن، خود آشنایی کامل به موسیقی و نواختن آن دارند از سالیانه گذشته در منطقه معمول بوده است. هنرمندان ماده اولیه این سازها را اغلب از چوب توت و گردو که فراورده داخل خود منطقه است انتخاب کرده و تمامی مراحل ساخت آن را طبق الگوهای موجود خود شخصا بر عهده می گیرند. اعمال سلیقه شخصی سازنده در ساخت برخی از تزئینات سازها از خلاقیت های هنرمندان است که چشم هر بیننده ای را به خود مشغول می کند. 

 

  1. معرق چوب

معرق کاری روی چوب عبارت است از ایجاد نقوش و طرح های مختلف که از کنار هم قرار دادن چوب در کنار یکدیگر به وجود می آید و بر دو نوع است. معرق برجسته و معرق تخت یا صاف. در معرق برجسته نقش و طرح مورد نظر را بالاتر از سطح چوب قرار می دهند و سپس اطراف آن را تزیین می کنند ولی در معرق تخت یا صاف ابتدا نقش و طرح مورد نظر را بر روی سطح چوب قرار می دهند و داخل طرح را خالی می کنند و سپس نقش ایجاد شده را با چوب رنگی صاف یا صدف می پوشانند. طرح تابلوهای معرق از نقوش اسلیمی، ختایی، موضوعات شاهنامه، مینیاتور نقاشان مشهور و سایر تصاویرمی باشد.